تبلیغات
آزاد اندیـشــی - علل پسرفت وهابیت 2
آزاد اندیـشــی
id telegram=task75
درباره

بسم الله الرحمن الرحیم
اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم
این وبلاگ در جهت آشکار کردن چهره واقعی وهابیت و نقدی بر مطالب و افکار آنان در رسانه های ماهواره ای ایجاد گردیده است.
آخرین اخبار و حواشی شبکه های ماهواره ای وهابیت (نور، کلمه، وصال) را از ما بخواهید.
پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله سلم فرمودند:
در نجد (اطراف شهر ریاض - مرکز عربستان فعلی - ومحل ظهور فرقه ی وهابیت) تمام زلزله ها وفتنه هاست و شــــــــــــــاخ شیـــــــــــــطان از آنجا طلوع خواهد کرد.

صحیح بخاری جلد 8 صفحه ی 95 حدیث 7094 کتاب الفتن، باب 16 ، باب قول النبی (ص): الفتنه من قبل المشرق

حقیر در جهت اتحاد مسلمین نقد وهابیت{سلفیه-اهل حدیث} را ضروری میدانم.
فلذا در این جهت کتب شیخ محمد بن عبدالوهاب را نقد میکنم و همزمان بعضی شبهات را نیز اجمالا پاسخ می دهم .لازم بذکر است عقاید مشترک اهل سنت براساس منابع اهل تسنن است.
تماشیا مع الانتقادات الموجهة إلى الوحدة الإسلامیة الوهابیة
این ویلاگ به جهت افزایش بصیرت منتظران ظهور ، عاشقان ولایت و دوستان طراحی شده است.سعی می شود که تمامی مسائل مهدویت حرکت های اسلامی و احکام و پاسخ سوالات مراجعه کنندگان به این وبلاگ در پایان هر هفته ذکر شود. امیدوارم که این مطالب موجب تغییر و تحول اساسی در تمامی حالات روحی و روانی شما گردد.در ضمن در بخش پیوندها سایت مراجع عالی قدر ارائه شده تا به مسائل شرعی شما سروران نیز پاسخ داده شود. از سایت های معتبری که در قسمت پیوند ها ارائه شده حتما استفاده کنید که میتوانند بسیار مفید واقع شوند.
راهنمایی ها و نظرات شما باعث شادی و مسرت قلب این بنده حقیر می گردد.
اللهم عجل لولیک الفرج
منوی اصلی
مطالب پیشین
موضوعات وبلاگ
تدبّر در قرآن
آیه قرآن
لینک دوستان
پیوندهای روزانه
نویسندگان
نظرسنجی
به نظر شما کثیف ترین دین درجهان چیست؟؟؟








آمار وبلاگ
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • کل بازدیدها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین به روز رسانی :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل مطالب :
جستجو


دانشنامه مهدویت
مهدویت امام زمان (عج)
آرشیو مطالب
صفحات مجزا
لوگوی دوستان

ابزار و قالب وبلاگ

کاربردی
مهدویت امام زمان (عج) پخش زنده حرم


!-- Bivafa Va Alireza25 -->

کد متحرک کردن عنوان وب

ابر برچسب ها


علل پسرفت وهابیت 2


3. گسترش دامنه اختلاف میان طوایف و اقوام وهابی و دیگر مسلمانان:

 یکی دیگر از عوامل که زمینه های پیشرفت و تضعیف دولت وهابی را ایجاد کرده، ایستادگی حجازی ها در برابر نجدی هاست. این جریان پس از جنگ خلیج فارس نمود و گسترش بیشتری یافته است. افزایش رقابت و دشمنی میان نجدی‌ها و حجازی‌ها یکی از روندهای جدی تحول درآینده این کشور است.

یکی از عوامل افزایش این دشمنی، اقدام های دولت در غصب ظالمانه زمین‌های مکه و مدینه از حجازی های بومی و فروش آن به ارقام سرسام آور است. هم اکنون اقلیت نجدی، قدرت سیاسی و نظامی را در اختیار دارد. به ویژه افراد گارد ملی که وظیفه حفاظت از خانواده سعودی را بر عهده دارند، بیشتر، اهل نجد هستند.

افسران اهل نجد با وجود نداشتن تحصیلات عالی، دارای مقام های مهم در ارتش هستند. به همین دلیل نیز از وفاداری بیشتری نسبت به حکومت برخوردارند، ولی افراد اهل حجاز حتی اگر تحصیلات عالی داشته باشند، نمی توانند به مقام‌های عالی دست یابند.

حجازی ها بیشتر با مسلمانان سراسر جهان پیوندهای سببی دارند و برخلاف نجدی ها از روحیه تسامح و تساهل مذهبی برخوردارند. نجدی ها به روحیه جنگ جویی خویش می بالند و به حجازی ها به چشم افراد کم جرات می نگرند؛ زیرا وقتی نیروهای عبدالعزیز به مکه و مدینه حمله بردند، حجازی ها در برابر این نیروها مقاومت زیادی از خود نشان ندادند. نجدی ها می کوشند تفکر وهابی خود را بر اکثریت حجاز تحمیل کنند.

فهد در سال 1990م. حکمی را که یک قاضی نجدی به نام شیخ علی عبدالله الصبیحی درباره وقف در حجاز صادر کرده بود، لغو کرد. یکی از موارد آن حکم تکفیر سید محمد علوی مالکی از رهبران دینی حجاز بود.

این تصمیم شاه از بروز یک بحران سیاسی و گسترش چند دستگی در میان سرزمین ها و استان های مختلف این کشور جلوگیری کرد؛ زیرا پس از صدور فتوای قاضی نجدی، مردم حجاز با حضور گسترده در جلسه های مالکی که هر روز به هنگام غروب برگزار می شد، خشم و نارضایتی خود را نسبت به حکم قاضی نشان می‌دادند. این جلسه ها در طول چند هفته و با حضور بیش از هزار نفر هر شب تشکیل می گشت. آنها می گفتند: اگر حضور در جلسه های مالکی جرم است، پس ما همه در جلسه های وی حاضر می شویم.

مأموران امنیتی که خانه مالکی را تحت کنترل داشتند، با جمعیت انبوه روبه رو شدند. فهد رئیس دولت وهابی از این مسئله آگاه شد و از بیم بحرانی تر شدن اوضاع به وزیر دادگستری دستور داد حکم صادر شده از سوی قاضی الصبیحی را به خاطر جلوگیری از ایجاد مشکلات سیاسی لغو کند.

عالمان حجاز، مسئله شرک بودن مراسم جشن و شادمانی روز تولد پیامبر اکرم(ص) را که در کتاب های درسی آمده است، مردود می‌دانند و آن را با جشن روز ملی عربستان که هر ساله برگزار می شود، مقایسه می کنند. آنان می گویند نویسندگان این گونه کتاب ها چگونه چشمان خود را در برابر بسیاری از منکرات ـ مانند معاملات ربوی در بانک ها که درهایشان رو به حرم مکه باز می شود ـ که همه در حرمت آن، اتفاق نظر دارند، بسته اند و هرگز غیرت دینی شان نسبت به این گونه مسائل به جوش نمی‌آید؟ در مقابل، جشن میلاد پیامبر اکرم(ص) را شرک اکبر به شمار می آورند و زیارت، توسل و تبرک جستن به آثار مبارک ایشان، گمراهی آشکار تلقی می شود. چرا در روز ملی عربستان این همه جشن و سرور برپا می شود و رادیو و تلویزیون ها پیوسته پیام تبریک ملوکانه را پخش می کنند، ولی در روز ولادت پیامبر رحمت، از چنین برنامه هایی خبری نیست، بلکه به هر کس که این روز را شادی کند و تبریک بگوید و جشن بگیرد، بر چسب شرک می زنند؟

این گونه موضع گیری حجازی ها، دیدگاه های آنها را به شیعه نزدیک تر می کند. همین اعتراض ها سبب شد نجدی ها، اهل حجاز را تکفیر کنند و حجاز را سرزمین کفر و گمراهی و فساد بدانند.

خاندان آل سعود بر این باورند که اساساً حجازی ها که اهلی شهرهای مدینه و مکه و جده را تشکیل می دهند، به دلیل اینکه بازمانده های زائران عتبات عالیات هستند، شایستگی پذیرش مسئولیت های دولتی را ندارند. به همین علت، حجازی ها کمتر در ارکان دولتی صاحب مقام و منصب هستند.[13]

هر چند جنبش مردم مسلمان غیر وهابی سرزمین حجاز، به تازگی و پس از جنگ خلیج‌فارس ظهور یافته است، دستگاه حکومت، اعم از هیئت بزرگان علما و نیروهای امنیتی، محدودیت های فوق العاده ای را نسبت به مخالفان غیروهابی روا داشته است. به همین دلیل، این جنبش محتاط تر حرکت می کند.

4- وجود شیعیان مبارز در مناطق حساس کشور عربستان

وجود شیعیان مبارز و خستگی ناپذیر در مناطق نفت خیز کشور عربستان که شمار آنها را نزدیک به 400 هزار نفر برآورد کرده اند، یکی از عوامل مهم دگرگونی ها در آینده این کشور به شمار می آید. گر چه از زمان عبدالعزیز، حکومت آل سعود از حقوق نسبی شیعیان در اقامه نماز و ادای فریضه های مذهبی در مساجد خود در قبال وهابیون متعصب و افراطی دفاع کرده است، وهابیان همچنان به اعمال فشار و تبعیض های گوناگون برای تحمیل باورهای خود به آنها ادامه داده اند.

یکی از چالش های تاریخی و معاصر وهابیان و آل سعود، تفاوت رفتار آنها با شیعیان است. به هر تقدیر، پشتیبانی اندک حکومت از شیعیان دلیل بر اختلاف فاحش میان نگرش و رفتار سیاسی آل سعود و آل شیخ در قبال شیعیان نمی شود؛ زیرا اساساً شیعیان، حاکمان وهابی را همچون اهل تسنن، ولی امر نمی دانند و مبارزه با حاکم ظالم و قیام علیه او را تکلیف شرعی می دانند.

تبعیض های اجتماعی، اقتصادی و اعتقادی دولت علیه شیعیان نیز انگیزه های چنین رفتاری را فراهم می کند. از همین رو، آل سعود پیوسته به این دلیل که برگزاری مراسم عاشورا، موجب تحریک وهابیان می شود، به طور رسمی آن را ممنوع کرده است. با وجود همه این محدودیت ها، این مراسم به نماد مبارزه ضد حکومتی تبدیل شده است و برگزاری آن، همواره جلوه ای از خشم و اعتراض علیه حکومت را به نمایش می گذارد. همچنان که چندی پس از قیام کعبه، از سوی العتیبی در نوامبر 1979 (محرم 1400) شورش شیعیان حسنا و قَطیب و دیگر ایالت های شرقی در ایام مراسم عاشورای حسینی رخ داد.

پس از وقوع انقلاب اسلامی در ایران، این اقلیت شیعه بیش از پیش برای مبارزه برانگیخته شدند و به وضعیت سیاسی آینده خود امیدوار گشتند. نظر به اینکه منابع و میدان های نفتی عربستان در شرق این کشور و در میان شیعیان قرار دارد و افزون بر این، بیشتر کارگران شرکت نفت آرامکو- وابسته به امریکاییان- در عربستان، شیعه هستند[14] و باتوجه به علاقه مسلمانان رنج دیده نسبت به انقلاب اسلامی ایران، می‌توان چنین پنداشت که این اقلیت در شرایط فعلی، عامل تهدید کننده ای برای قدرت وهابیت به شمار می آید و عاملی برای افشاگری ماهیت وهابیت و اعتراض علیه آنها و مقابله با تحرک آنها می گردد. در واقع، این شیعیان عامل باز دارنده‌اند و دست کم رخنه ای بر گسترش وهابیت ایجاد می کنند و در آینده ای نزدیک، نتیجه مبارزه خود را خواهند دید.

5- پیدایش اندیشه های انقلابی و تشکیل جنبش های مبارز

آشنایی طبقه آگاه عربستان با افکار انقلابی در منطقه و جهان از طریق رسانه های گروهی یا با سفر به خارج و مقایسه نظام حاکم بر عربستان با دیگر نظام های حکومتی در جهان، اندک اندک در دهه های اخیر، اندیشه های انقلابی را در میان بخش هایی از جوانان این کشور اشاعه داده و برخی از مبارزات پراکنده آنها در گروه هایی متشکل شده است.

بدین ترتیب، جنبش های سیاسی دینی و غیر دینی مختلفی در حال حاضر در میان وهابی‌ها شکل گرفته است و باورهای وا پس گرایانه و قشری مآبانه وهابیت را تهدید می‌کند. این جنبش ها بیش از ده گروه فعال هستند که برخی از آنها به قرار زیر است:

الف) سلفی های متجدد

ساختار این جریان دینی را بیشتر، عالمان و شخصیت های جوان شکل می دهند. این جریان، نوعی انشعاب غیررسمی از جریان سنتی دینی است و وجه تمایز آن با دیگر جریان ها، جسارت بیشتر در مخالفت با سردمداران حکومت است. این جناح که آن را حرکت سلفی خالص هم نامیده اند، برآنند که حاکمان وهابی از اصول وهابیت خارج شده اند و تنها از آن به عنوان پوششی برای دست­یابی به منافع خود بهره برداری می کنند.

ب) جنبش اخوان

سابقه تشکیل این جنبش به سال های آغازین قرن بیستم میلادی باز می گردد. در سال‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، رهبری جنبش بر عهده العتیبی قرار گرفت. وی که مسلمانی متعبد بود، اندیشه قیامی تازه را در سر داشت. قیام کعبه در محرم 1400 هـ.ق به رهبر ی او صورت گرفت[15] که پی آمدهای شگفتی را در پی داشت. این عمل راه را برای کنش‏های سیاسی و اعتراض‏های عالمان و روشن فکران هموار ساخت.

ج) جنبش سازمان انقلاب اسلامی جزیره العرب

این سازمان در سال 1975 م. تأسیس شد. هر چند، که پیش تر اعضایش به طور پراکنده فعالیتهایی داشته اند، ولی در چند سال پیش تشکلی به وجود آوردند و فعالیت های خود را در منطقه شیعه نشین که در قسمت شرقی این کشور است، متمرکز کرد. این سازمان پس از قیام کعبه در این منطقه به طور رسمی اعلام موجودیت کرد و از همان آغاز، هدف خود را نشر فرهنگ اسلامی و انقلابی بین مردم معرفی کردند. با اینکه از برادران سنی مذهب نیز در این سازمان عضویت دارند، ولی بیشتر کارهایش شیعه هستند.

د) جنبش لیبرال های مذهبی غرب گرا

اینان گروهی از روشن فکران و تحصیل کردگان غرب هستند که با پشتیابی و هدایت عالمان دینی و شخصیت های غیر سعودی، مخالفت ها و اعتراض های خود را علیه حکومت آل سعود ابراز می کنند. اینها معتقدند آل سعود از جریان­های سنتی و بنیادهای رسمی دینی تنها برای کنترل افکار عمومی و کنترل احساسات و عواطف مردم استفاده می کنند این گروه خواستار انجام اصلاحات سیاسی در کشور هستند و چندین بار اعتراض های خود را با نامه و امضای طوماری به گوش رئیس دولت وهابی رسانده اند.[16]

هـ) جنبش حزب الله (جماعه علماء الحجاز)

این جنبش نیز از جمله گروه­های مبارز است که پس از فاجعه خونین مکه مکرمه در سال 1366ه.ش تأسیس شد. این گروه تاکنون مسئولیت چندین عملیات مسلحانه علیه رژیم وهابی سعودی را بر عهده گرفته است و در خارج و داخل عربستان فعالیت های سیاسی و فرهنگی دارد.

همه این دگرگونی­ها، تهدید­هایی نسبت به قدرت و نفوذ وهابیان است. تغذیه مادی و معنوی این مبارزان ممکن است زمینه مبارزاتی به نسبت گسترده را برای آنها فراهم آورد و سرانجام موجودیت فرقه وهابیت را به خطر اندازد.[17]

6. پاسخ گو نبودن اندیشه وهابیت در برابر پیشرفتهای علمی

تفکر وهابیت بدوی از سوی استعمارگران برای شکست امپراتوری عثمانی و تجزیه جهان اسلام و ایجاد تفرقه میان امت اسلامی برنامه ریزی شده بود. این نقشه در جای خود برای طراحان آن خیلی کارساز بود، ولی شرایط فکری و فرهنگی امروز در جهان، به گونه ای تغییر کرده است که وهابیت و تعصب بدوی آنها دیگر پاسخ گوی نیازهای حامیان این گروه نیست.

در نیای عقلانی امور وهابیات نمی تواند اندیشه خود را از راه منطق و استدلال افراد جوامع بقبولاند. از این رو، افراد عقب مانده و نیازمند را که بینش ضعیفی دارند، با پول تطمیع و خواسته ها و دیدگاه های خود را به انها تحمیل می کنند؛ یا به زور و خشونت متوسل می شوند تا بتوانند ملت ها را به سمت خواسته های خود بکشانند. اینها همه نشانگر منطقی و عقلانی نبودن اصول تفکر وهابیت است.

از همین رو، گروه زیادی از وهابیت امروز اندیشه های جدید و پیشرفت های سریع فن آوری و نیز ضرورت بهره­برداری از آنها را درک کرده­اند. آنان به پویا نبودن اندیشه های شیخ نجد (ابن عبدالوهاب) و جایگاه نداشتن این نوع اندیشه­ها در دنیا پیشرفته امروز پی برده اند. از این رو، مجبور شدند تا در اندیشه های خود بازنگری کنند و بسیاری از ایده­های ابن عبدالوهاب را کنار بگذارند.

بر اساس نظر وی، هرگونه استفاده از اتومبیل، هواپیما، دوچرخه، تلفن و تلگراف، تلویزیون، رادیو، ضبط و ده­ها وسیله دیگرکه رهآورد پیشرفت تکنولوژی جدید است، حرام و بدعت است. وهابیت امروز در عمل این احکام را زیر پا نهاده­اند؛ زیرا نمی­توانند در دنیای ماشینی امروز از این نوع وسائل استفاده نکنند. بدین ترتیب، شمار زیادی از وهابیت امروز جمود فکری و خشن محمد بن عبدالوهاب را به چالش می­طلبند و با آن به شدت مخالف هستند.



[1] - در این باره در بخش اول، فصل سوم عملکرد وهابی ها بررسی شد.

[2] - نک: ماهنامه بقیع، ش 74، صص 17-21 و ش 73، صص 9-14؛ ش 70، صص 21-23؛ ش 68، صص 5 و 6.

[3] - نک: ماهنامه بقیع، ش 74، صص 25-29.

[4] - نک: روزنامه کیهان، 16/4/73، ش 100؛ جمهوری اسلامی، 24/7/73، ص 15؛ برگرفته از فصلنامه خاورمیانه، ش 4، صص 138 و 139.

2-James Balfour.

[6] - نک: تاریخ قرن بیستم، مؤسسه فرهنگی مطبوعات ایران، تهران، 1379، چ 2، ج 1، ص 149.

[7] - همان، برگرفته از: عبدالله اتل، خطر الیهودیة العالمیة، ص 270.

[8] - ماهنامه بقیع، ش 65، ص 5.

[9] - نک: سیاست و حکومت در عربستان سعودی، صص 133 و 134.

[10] - نک: ماهنامه بقیع، ش 68، ص 17.

[11] - نک: همان، ش 67، صص 30 و 31.

[12] - مرگ شاهدخت، نام فیلمی مستند است که در سال 1980م. در انگلستان تولید شد. جریان فیلم مربوط به یکی از دختران امیران سعودی است که جرات کرده با پسر خواهر وزیر وقت تبلیغات (علی الشاعر) که بیرون از خاندان سلطنتی است، ازدواج کند. خاندان وهابی سعودی با اقدام وی به شدت مخالفت کردند و دختر کوشید که همراه نامزدش فرار کند.

مأموران از جریان امر اطلاع یافته و در فرودگاه او و نامزدش را دستگیر و سپس هر دو را در ملاء عام گردن زدند. یکی از کارگردانان از این جریان، فیلمی تحت عنوان «مرگ شاهدخت» تهیه کرد. در این فیلم هنرپیشه های عرب و خارجی شرکت داشتند.

این فیلم در سینماهای انگلستان به نمایش درآمد و واکنش بسیار شدید رژیم وهابی سعودی را در پی داشت و آن را توهینی نسبت به اسلام و شریعت اسلامی و شیوه زندگی اجتماعی در عربستان قلمداد کرد.

سازمان کنفرانس اسلامی نیز بیانیه‌ای منتشر کرد و در آن نمایش فیلم را یکی از توطئه های گسترده ای که علیه اسلام و امت عرب طرح ریزی شده است، به شمار آورد.

شورای عالی قضایی نیز بیانیه ای صادر کرد که در آن آمده بود: کارگردان فیلم با نمایش این فیلم به اسلام توهین و حقایق را بد جلوه داد و به اسلام و قوانین مستحکم آن افترا بسته و توهین کرده است. سرانجام در تاریخ 24/4/1980 وزیر تبلیغات رژیم سعودی اظهار داشت: هیئت وزرا در جلسه دیشب خود، به دلیل موضع گیری های منفی انگلستان در رابطه با نمایش فیلم توهین آمیز، این کشور را تهدید به قطع روابط دیپلماتیک و اقتصادی کرده است.

همچنین دیدار شاه خالد بن عبدالعزیز از لندن و نیز تقدیم استوار نامه سفیر خود در لندن را به تأخیر انداخت و وزارت امور خارجه عربستان در بیانیه‌ای اظهار داشت، نمایش آن فیلم منافع مشترک دو کشور را تهدید می کند. افزون بر آن، ورود تمامی تولیدات هنری و فنی کسانی را که در تهیه این فیلم (از هنرپیشه و کارگردان و ...) شرکت کرده بودند، تحریم کرد. نک: ماهنامه بقیع، ش 73، صص 20 و 21.

[13] - نک: ماهانه بقیع، ش 74، ص 7: فصلنامه خاورمیانه، ش4، ص 150؛ سیاست و حکومت در عربستان، ص 68.

[14] - نک: ساختار حکومت عربستان، صص 68 و 69: فصلنامه خاورمیانه، ج 4، صص 151 و 152.

[15] - در اول محرم 1400 هـ. ق (نوامبر 1979م) و تنها 9 ماه پس از پیروزی انقلاب اسلامی در دل مکه و در جزیره ثباتی که آل سعود برای خود مأمنی امن می شمرد. حادثه ای رخ داد که کاخ نشینان سعودی و دیگر شاهان و ملوک و شیوخ را به وحشت انداخت؛ این تلاش بارز مخالفین علیه دولت عربستان که به یقین تأثیر پذیرفته از انقلاب اسلامی بود، از آنجا شروع شد که در صبحدم اولین روز از قرن پانزده هجری گروه بی شماری مسلح که برابر برآوردها از 500 تا 3000 نفر ذکر کرده اند، به سرکردگی جهیمان العتیبی کعبه را به اشتغال خود درآوردند. اینان به راحتی توانستند مقاومت نیروهای محلی را در همان آغاز در هم شکسته و در نقاط حساس «مسجد الحرام» موضع بگیرند. در اولین واکنش، به دستور فهد، مسئول سیاست کشور، رابطه عربستان با دنیای خارج قطع و فرودگاه‌ها به روی پروازها بسته شد. در ادامه، دستگاه مرکزی خطوط تلکس را از کار می اندازند و وحشتی عجیب حاکمان سعودی و متحدانشان را فرا می گیرد؛ صاحبنظران می گفتند آیا به این زودی یعنی کمتر از چند ماه پس از فروپاشی قدرت شاه در ایران، نوبت حاکمان سعودی رسیده است؟ در مراکز مالی، قیمت گذاری ها برای چند ساعتی متوقف شد؛ متحدان غربی به ویژه زمامداران امریکا در تب داغ یک بحران تازه فرو رفته بودند. فردای آن روز در خبرگزاری ها خبری درج می شود که برای محافل امپریالیستی خوشایند نبود: «شورش مسلحانه در مکه»؛ چیزی که در ذهن هیچ کس نمی گنجید و عربستان سعودی در تاریخ جدیدش چیزی به این عظمت به خود ندیده بود این مقاومت دلیرانه 22 روز در میان آتش و خون ادامه یافت و سعودی ها که از مقابله ناتوان شده بودند و به گارد ویژه هم که شماری از آنان به شورشیان پیوسته بودند، اطمینانی نبود. از این رو، به نیروهای فرانسوی وارداتی متوسل شدند. آنها پس از یک نبرد سنگین و خونین توانستند قیام را در هم بشکنند. ترس و وحشت سعودی ها از آن رو بود که می دیدند این واقعه چند روز پس از اشتغال جاسوس خانه امریکا در تهران صورت پذیرفت و به دنبال این قیام نیز سفارت امریکا در پنج کشور دیگر اسلامی به آتش کشیده شد. حاکمان سعودی قیام کنندگان را «متعصب، دیوانه و منحرف از اسلام» و ماهیت قیام را «حادثه ای جنایت بار و وابسته به بیگانه» قلمداد کردند که هدفش بر هم زدن نظم و امنیت و ثبات پادشاهی سعودی بوده است، در صورتی که این قیامی بود که در تاریخ و در بطن جامعه سعودی ریشه داشت؛ قیامی که خشم ملت عربستان را نمودار می ساخت که رهبری آن را جهیمان العتیبی از اعضای سرشناس قبیله مهم «العتیبه» که از تاج و تخت آل سعود حمایت می کردند، بود؛ وی دانشجوی سابق دانشگاه مدینه و برادر زاده یکی از رؤسای «الاخوان» بود؛ جنبشی که در به قدرت رسیدن و استقرار حکومت ملک عبدالعزیز سهم بسزایی داشتند، ولی بعدها با آشکار شدن ماهیت وابسته حاکمان سعودی، از عبدالعزیز جدا شدند و به همین سبب مورد غصب او واقع شده و بیش از 20000 نفر از نیروهای خود را در مبارزه با ملک عبدالعزیز از دست دادند. بنابراین، ریشه این خشم را می توان در تاریخ آل سعود جست و جو کرد. نک: سیاست حکومتی در عربستان. صص 86-90؛ ژان ژاک سروان شرایپر، تکاپوی جهانی، برگردان: عبدالحسین نیک گهر، تهران، نشر البرز، 1369، چ7، صص 126-129؛ حمید احمدی، مجموعه مقالات جهان سوم، تهران، سفیر، 1369، ص 57 به بعد.

[16]- نک: سیاست و حکومت در عربستان سعودی، صص72-81؛ فصلنامه خاورمیانه، ش4، صص140 152؛ بررسی وهابیت و اندیشه های تاریخی وهابیگری، صص167-180

[17]- نک: ساختار حکومت عربستان، صص60-67؛ «تحولات سیاسی- اجتماعی عربستان سعودی». فصلنامه خاورمیانه، ش4، ص138؛ ماهنامه بقیع، ش63، ص21.